Rock and Roll
Rock and Roll (Rock 'n' roll olarak da bilinir) geç 1940'lar ve erken 1950'lerin Birleşik Devletler'inde evrilmiş ve hızla dünyaya yayılmış bir müzik biçimidir.
Klasik rock and roll bir veya iki elektrogitar (bir lead, bir ritm), bir kontrbas ya da (1950'lerden sonra) bir elektro bas gitar ve davul seti ile icra edilirdi. 1940 ve 1950'lerin en erken rock and roll biçimlerinde, piyano ya da saksafon sıklıkla lead çalgı görevi görürdü, fakat bunlar 1950'lerin ortasında(n sonra) genellikle elektrogitar ile değişti ya da elektrogitar tarafından desteklendi. Beat, esasen vurgulanmış backbeat'li bir boogie woogie blues ritmidir, latter neredeyse her zaman snare davul tarafından sağlanır.
Kitlesel popülarite ve er geç gelen dünya çapında bakış açısı ona emsalsiz bir sosyal etki vermiştir. Basit bir müzik tarzının çok ötesinde, yaşam tarzlarını, modayı, davranışları ve dili etkiledi. Genellikle karakteristik backbeat'e sahip olmayan çeşitli alt türlerin türemesine neden oldu, buna kısaca "rock müzik" dendi.
Tarzın KökenleriRock and Roll'un yakın kökenleri, geç 1940'ların ve erken 1950'lerin birçok popüler müzik türünün karışımında yatar. Bunlar gospel, halk müziği ve blues –özellikle Memphis, Chicago, New Orleans, Texas, California ve bazı yerlerde geliştirilen elektronik biçimler–birleşerek rhythm and blues haline gelecek olan piyano temelli boogie woogie ve jump blues'dur. Eritme potasında ayrıca country ve western müzik (western swing ve geleneksel Appalachian halk müziğinden etkileri de içerir) ve jazz da vardır.
Bununla birlikte, rock and roll elementleri 1930'ların country ve 1920'lerin blues kayıtlarında da duyulabilir. Bu dönem sırasında birçok beyaz Amerikalı, beyazlar tarafından icra edilen Afro-Amerikan jazz ve blues'una rağbet ederdi. Sıklıkla "siyahi" müzik, "zenci müziği"ne (müzik endüstrisinin rhythm and blues için bulduğu kod adı) indirgendi ve nadiren hakim beyaz dinleyici kitlesi tarafından dinlendi. Birkaç siyahi R&B müzisyeni, bilhassa Louis Jordan, the Mills Brothers ve The Ink Spots, diğerlerini aşan bir başarı kazandı; bazı durumlarda (mesela Jordan'ın "Choo Choo Ch'Boogie'si) bu başarı beyaz şarkı yazarlarının yazdığı sözlerle elde edildi. 1930'lardaki Western swing türü, genellikle beyaz şarkıcılar tarafından çalındı. Bu tür, blues'dan oldukça etkilenmiştir ve (mesela Elvis'in "Jailhouse Rock” şarkısında fark edileceği üzere) karşılığında rockabilly ve rock and roll'u doğrudan etkilemiştir.
Daha da geriye gitmek gerekirse, rock and roll eski “Five Points”e kadar doğrudan takip edilebilir, yani son derece ritmik Afrikan shuffle ve kum dansları ile melodinin yönettiği Avrupalı tarzlar, özellikle de Irish jig (İrlanda ayak dansı) arasındaki birleşmenin ilk gerçekleştiği orta 19. yüzyıl New York City, Manhattan mahallesine kadar.
Terimin Kökenleri“Rock” (salla-n-mak) ve “Roll” (yuvarla-n-mak) kelimelerinin ilk birleşmesi, 1916’da Little Wonder Records’tan çıkmış isimsiz bir erkek vokal “dörtlüsü” tarafından kaydedilen “The Camp Meeting Jubilee” adlı bir spiritüel (ilahi) kaydında görülür. İlahi “We’ve been rocking and rolling in your arms / Rocking and Rolling in your arms / In the arms of Moses” (Senin kollarında sallanıp yuvarlandık / Kollarında sallanıp yuvarlandık / Musa’nın kollarında) sözlerini içerir. 1922’de blues şarkıcısı Trixie Smith, bu iki kelimeyi dünyevi bağlamda ilk defa ön plana çıkaran “My Man Rocks Me (with One Steady Roll)”u (Erkeğim Beni Sallar —Tek Bir Güçlü Yuvarlamayla) kaydeder. On iki yıl sonra, The Boswell Sisters’ın "Rock and Roll" adında (1934 yapımı ”Transatlantic Merry-Go-Round” adlı filmde çalan) bir gözdeleri olacaktır.
Bununla birlikte “rocking and rolling” terimi yıllar, hatta muhtemelen yüzyıllar önceden okyanustaki gemilerin yanlara ve ileri geri hareketi anlamında bir denizcilik terimi olarak kullanılıyordu. Bu terim Buddy Jones’un “Rockin’ Rollin’ Mama” (1939) adlı kaydında mecazen kullanıldı – “Waves on the ocean, waves in the sea / But the gal of mine rolls just right for me / Rockin’ rollin’ mama, I love the way you rock and roll”. (Okyanustaki dalgalar, denizdeki dalgalar gibi / Kadınım sadece benim için yuvarlanır / Sallanıp yuvarlanan kadın / Sallanıp yuvarlanmanı seviyorum).
Roy Brown'ın "Good Rocking Tonight" isimli şarkısıyla popüler farkındalığa yeni bir kinayeli anlam girdi (aynı zamanda daha sonra Wynonie Harris tarafından daha da çılgın bir şekilde yeniden yorumlanmış bir parçadır bu) ki bu şarkıda "rocking" hem dans etmeye, hem de aman aman üstü örtülü olmayan bir biçimde cinselliğe işaret etmektedir. Bu çeşit çifte anlama gelen sözcükler (çoğunlukla müzikkutuları ve kulüplerle sınırlı olan) blues müzikte yeni bir şey değildi, fakat radyo programlarında yeniydi.
Daha sonra, 1949’da Wild Bill Moore (tarafından kaydedilen “Rock and Roll” adlı şarkı) da dâhil, diğer birçok rhythm and blues sanatçısı benzer başlıklar kullandı. Bu şarkılar “zenci müziği”ne indirgendi ve hâkim beyaz dinleyici kitlesi için hemen hemen hiç bilinmiyordu.
1951'de Cleveland, Ohio'da radyoda yayınladığı R&B müziğini tanımlamak için "rock and roll" ifadesini ürettiği düşünülen kişi DJ Alan Freed'dir. Bu ifade, cinselliğe, dans etmeye ve müziğin kendisinin tınısına yaptığı bütün bu eşzamanlı göndermeler ile bütün bu anlamları kavrayamayan insanlar tarafından bile benimsendi.
Freed aslen kendisi, konserleri ve reklamları için Moondog (Ayköpeği) adını kullanıyordu. Bu durum, sokak müzisyeni olan Moondog'un bestelediği "Moondog Symphony" isimli bir müzik parçasını, radyo şovunun girişinde tekrarlayarak kullanmasından kaynaklanmaktadır. Moondog akabinde Freed’e adını çaldığı gerekçesiyle dava açtı. Freed artık Moondog adını kullanamadığı için yeni bir slogana ihtiyaç duyuyordu. Bir gece fazlaca içtikten sonra o ve arkadaşları “The Rock and Roll Party” adıyla çıkageldiler, çünkü radyo gösterisinde çaldığı müziği tanımlamak için “Rock and Roll Session” sloganını zaten kullanıyorlardı. Radyo gösterisi [karışık rklardan seyirciler arasında] had safhada popüler olduğu için terim tutuldu ve sonraki dinleyiciler onu belli bir müzik biçimini tanımlamak için kullandı.
Bununla birlikte, terim BD (US) dinleyicisi kitlesine zaten tanıtılmıştı, özellikle birçok R&B kaydındaki şarkı sözlerinde. "Rock and Roll" başlıklı üç farklı şarkı geç 1940'larda kaydedildi; birini 1947'de Paul Bascomb, diğerini 1948'de Wild Bill Moore, sonuncuyu da 1949'da Doles Dickens kaydetti ve bu ifade zamanın R&B şarkı sözlerinde sürekli olarak kullanıldı. Bu şarkılardan biri olan "Rock And Roll Blues" 1949'da Erline Harris tarafından kaydedildi. Deyiş ayrıca Betty Greable ve Victor Mature'nin oynadığı Wabash Avenue filminin reklamlarında da geçti. 12 Nisan 1950de yayınlanan bir reklam, Ms. Grable'ı "ilk rock and roll kadını" ve Wabash Avenue'yu "üne kavuşturan kükreyen sokak" olarak nitelendirdi.
Bunlardan önce, "rocking and rolling" (sallamak ve yuvarlamak) deyimi, Trixie Smith'in 1922'de kaydedilen "My Man Rocks Me With One Steady Roll" adlı şarkısında, dans etmek ve seks yapmak anlamında (siyahi argosu olarak) görülmüştür.
"Rock" kelimesinin İngiliz dilinde "sallamak/sarsmak, rahatsız ya da tahrik etmek" mecaz anlamlarıyla uzun bir geçmişi vardır. 1937'de, Chick Webb ve Ella Fitzgerald, sözlerinde "So won't you satisfy my soul with the rock and roll" (Peki, rock and roll ile ruhumu tatmin etmeyecek misin?) cümlesini içeren "Rock It for Me"yi kaydetti. "Rocking" Güney Amerikalı siyahi gospel şarkıcıları tarafından "manevi esrime, kendinden geçme, sevinç" anlamında kullanılan bir terimdi.
"Roll" fiili ise "seks yapmak" anlamında bir ortaçağ mecazıydı. Yüzlerce yazar yıllar boyu bu kelimeyi kullandı.
İlk Rock and Roll Kaydıİlk rock and roll kaydı başlığı için birçok aday vardır, fakat böyle bir şeyin var olup olmadığı tartışılır . Bütün müzik biçimlerinde olduğu gibi, rock and roll’un kökleri de derin ve geniştir. Ama şu açık ki, rock and roll uluslararası müzikal ve sosyal bir hadise olmadan önce, 1916 – “rockin’ and rollin’” kelimeleri bir kayıtta ilk defa bir arada duyulduğunda – ve 1956 arasında bir dönemde gelişmiştir
Rock 'n' roll evrimsel bir gelişimdi – sadece etrafa bakındık ve o orada bizi bekliyordu… Herhangi bir kaydı ilk olarak göstermek bizi aptal gibi gösterirdi.
Billy Vera, "What Was The First Rock'n'Roll Record" (İlk Rock’n’Roll Kaydı Hangisiydi?) Önsözünden. Jim Dawson ve Steve Propes, 1992.Rock and roll birçok türün karışımıdır. Bu alış-veriş ve birleştirme süreci İkinci Dünya Savaşı sırasında deneyimlerin paylaşılmasıyla körüklendi ve radyo ve kayıtlar sayesinde de yayıldı. Bu süreçte yayınlanan bazı kayıtlar, değişik bilirkişiler tarafından en sık “ilk rock and roll kaydı” olarak söz edilen kayıtlardır. Bunlar:
• Wynonie Harris "Good Rockin' Tonight" (1947)
• "Rock The Joint" – hem Jimmy Preston’ın orijinal 1949 versiyonu, hem de Bill Haley’nin 1952 versiyonu.
• "Rocket 88" - Jackie Brenston'nin orijinal kaydı ( Ike Turner and the Kings of Rhythm ile kaydedilmiştir), ya da Bill Haley'nin yorumu, ikisi de 1951’de kaydedildi.
• Bill Haley "Rock Around The Clock" (1954)
• Elvis Presley "That's All Right (Mama)" (1954)
Jim Dawson ve Steve Propes’un kitabı "What was the first rock'n'roll record" (İlk Rock n roll kaydı hangisiydi) adlı kitaplarında Illinois Jacquet’in “Blues, Part 2”sinden (1944) Elvis’in “Heartbreak Hotel” (1956)’ine kadar 50 rakibi tartıştı. Ve bir sonuca varamadı.
Kral’a karşı Rolling Stone Dergisi2004’te, “That’s All Right Mama”nın ilk rock and roll şarkısı olduğunu iddia eden Elvis hayranlarıyla (müzik dünyasından birçok isim de dahil), karşıt görüş olan Bill Haley’nin “Rock Around the Clock" şarkısını savunanlar arasında bir tartışma çıktı —iki şarkı da o yıl 50. yıldönümlerini kutluyordu. Rolling Stone Dergisi (tr), tartışmalı ve tek taraflı olarak Elvis’in şarkısını ilk rock and roll şarkısı ilan etti.
Elvis’in kendisi buna katılmıyordu. Michael T. Bertrand kendi “Race, Rock and Elvis” (Irk, Rock ve Elvis) adlı kitabında, bu konuyla ilgili Elvis’in sözlerini alıntılamıştı:
Birçok insan bu işi benim başlattığımı düşünüyor, fakat rock ‘n’ roll ben gelmeden uzun süre önce vardı. Kimse bu tür bir müziği siyahi insanlar gibi söyleyemez. Açıkça yüzleşelim, ben Fats Domino gibi söyleyemem. Bunu biliyorum.Kaynak: Wiki - Origins of Rock and Roll.