Mitoloji hakkında herşey

[tr.wikipedia.org'dan alıntıdır.]

Mitoloji bir din veya bir halkın kültüründe tanrılar, kahramanlar, evren ve insanın yaratılışına dair tüm sözlü ve yazılı efsane birikiminin ve bu efsanelerin doğuşlarını, anlamlarını yorumlayıp, inceleyen ve sınıflandıran bilim dalının adıdır.

Sözcük anlamı 

Mitoloji (Yunanca: μυθολογία, μυθος [mithos] yani “söylenen ya da duyulan söz” ve λογος [logos] yani “konuşma”) kelimelerinin birleşiminden oluşmuş olup, Eski yunan'da “geçmişte söylenenlerin tekrar edilmesi ” gibi bir anlam barındırmaktayken zamanla Batı dillerinde efsane anlamı kazanmıştır. Çağdaş kullanımda, mitoloji ya belirli bir din veya kültürdeki mitlerin bütününü tanımlar (örneğin: Kelt mitolojisi)ya da mitlerin incelenmesi, yorumlanması, toplanması (belki yeniden oluşturulması) ve benzeri çalışmaları içeren bilgi, bilim dalını tanımlar. Nitekim Concise Oxford English Dictionary mitolojiyi şöyle tanımlamıştır:

“1) Mitlerin, özellikle de belirli bir dinî veya kültürel geleneğe ait olanların, bir bütünü. 2) Yaygın anlamda benimsenmiş fakat abartılmış veya kurgusal bir hikâyeler veya inançlar kümesi. 3) Mitlerin incelenmesi (bilimi).
Terimin belirtilen anlamları dolayısıyla, mecazi şekilde, belirli bir görüş, trend veya kavramı hayalî (veya efsanevî) olarak etiketlemek için de kullanıldığı olur. Ayrıca günlük kullanımda mit sözcüğü gerçekte doğru olmayan bir hikâye veya anlatı için tercih edilir ve çoğunlukla bir yanlışlık, doğru olmayan unsur vurgusu barındırır. Bununla birlikte bu tip bir mit kullanımı veya anlamı mitolojide kabul edilmez ve kullanılmaz.

Mitoloji, zaman zaman Türkçe’de söylenbilim veya söylencebilim olarak da adlandırılmıştır.

Özellikler

Efsaneler konu itibarıyla tanrıları, kahramanları ve doğaüstü varlıkları konu alan anlatılardır. Uyumlu bir sistem içerisinde düzenlenmişlerdir ve çoğunlukla geleneksel sözlü aktarı yoluyla (ozanlar, rahipler) şekilde yayılarak canlı kalırlar. Sıklıkla ilgili oldukları topluluğun dinî veya ruhânî yaşantıları ile bağıntılı olan mitler, rahipler veya hükümdarlar tarafından onaylanırlar. Topluluktaki bu ruhânî mevkilerini kaybettikleri zaman, yani topluluğun ruhânî yapısıyla aralarındaki bağ koptuğunda, mitolojik niteliklerini yitirir ve folklora ait söylenceler veya peri masalları haline gelirler.

Folkloristik (folklorbilim) ki bu disiplin hem seküler hem de kutsal söylencelerin incelenmesini içerir, bir mit gücünün bir kısmını topluluğun (en azından belirli bir kısmının) ona olan inancından ve doğru olarak kabul edilmesinden alır. Folklor incelemelerinde, tüm kutsal geleneklerin birikimi vardır ve terimin kullanımında, günlük kullanımındakine benzer, herhangi bir kötüleme, aşağılama bulunmamaktadır. Örneğin bir dinin hem kendi mitolojisinden ve tekil olarak içerdiği mitlerden ayrı ayrı söz edilebilir. Bu durum tamamen bilimsel ve tarafsız bir yaklaşım olup, bahsedilen söylence ve kavramlara herhangi bir yaşanlama atfetmediği gibi kötüleme ve aşağılama amacı da barındırmaz.

Efsaneler sık sık gerek evrenin gerekse yerel bölgenin ortaya çıkışını açıklama amacı taşır. Örneğin sırasıyla yaratılış efsaneleri ve kuruluş efsaneleri gibi. Efsaneler ayrıca sık sık doğa olaylarının, başka şekilde açıklanamayan kültürel âdetlerin açıklanması amacını da taşır. Genel olarak efsanelerin doğal anlamda basit bir izah sunmayan herhangi bir şeyi açıklamak için sık sık kullanıldığı söylenebilir.

Mitoloji terimi Yunan mitolojisi veya Roma mitolojisi formunda olduğu gibi sıklıkla eski kültürlerin antik hikâyelerine atfen kullanılmaktadır. Bazı efsaneler orijinal olarak sözel bir geleneğin ürünüyken zamanla yazınsal hâle de gelmiştirler. Çoğu efsanenin başlangıç noktası aynı iken değişik coğrafya ve kültürlerden etkilenerek farklılaşmış birden farklı anlatı haline dönüşmüş, orjinal olanı ancak mitologların anlayabileceği kadar kompleks hale gelmişlerdir.

Din ve mitoloji 

Çoğu dinde mitolojinin çok önemli ve öncelikli bir yeri bulunur. Mit, günlük kullanımdakinin tersine, aslında bir hikâyenin nesnel anlamda yanlış veya doğru olduğunu tanımlamaz, daha çok, nesnel veya materyalist nosyonlardan ilgisiz bir şekilde, doğru veya gerçek kavramının ruhsal, psikolojik ve/veya sembolik yönlerine gönderme yapar.

Her ne kadar bugünkü yaygın dinlere mensup çoğu kişi dinlerinin kökeni ve gelişiminde yer alan anlatıları tarihî olaylar olarak ele alsalar da, bunları inanç sistemlerinin figüratif temsilleri olarak gören kişiler de mevcuttur. Bir dinin veya inancın sahip olduğu kavramlar ve anlatılar, karakteristikleri sebebiyle bilimsel anlamda mitik olabilirler ve buradan hareketle birisi Hristiyan mitolojisi, Hindu mitolojisi veya İslam mitolojisinden bahsedebilir. Bu gibi terimlerden anlaşılması gereken o dindeki belirli kavramların, birer kültürel nesne olarak ruhâni, psikolojik ve/veya sembolik yönlerine yapılan atıf olmalıdır; bu dinlerin barındırdığı kavram veya anlatıların yanlış ve doğru olmadığı değil. Zira daha önce de tanımda belirtildiği gibi, mit ve dolayısıyla mitoloji, materyalist veya objektif bir doğruluk nosyonu barındırmadığı gibi bu tip amacı da barındırmaz.

Din ve mitoloji ilişkisindeki yaygın bir hata da, eski toplulukların inandığı dinlerin mitolojileri ile karıştırılmasıdır. Din ile mitoloji arasındaki içleyici yakın ilişki sebebiyle belirli bir nesne her iki kümenin de elemanı olabilir. Bununla birlikte genel anlamda din ile mitoloji tamamen farklı terim ve kavramlardır. Mitoloji salt mitolojik nesnelerle ilgilenirken, dinin çevrelediği alan ve nesneler daha farklıdır; liturjiden eskatolojiye kadar. Dinî kavramların mitolojik bir yönünün olabilir olması, dinî kavramın dinî oluşunu arkaplana itmez. Bu sebeple örneğin Kelt mitolojisi ve Kelt dini ile kastedilen ayrı şeylerdir; bazı aynı elemanları barındırsalar ve birçok ilişkileri olsa dahi.

Sınıflandırma

Ritüel mitleri belirli dinî uygulamaların yapılışını veya anlamını açıklayan mitlerdir. Tapınma, ibadet eylemi ile yakın bir ilişki içerisindeki bu mitler, dinî veya ruhâni sistemin liturjik yapısında yer alabilirler. Köken mitleri bir âdet, isim, nesne veya canlının kökenini açıklayan mitlerdir. Kült mitleri bir ilahın (veya ilâhî unsurlar taşıyan varlığın) gücünü gösteren kompleks kutlamaları açıklayan mitlerdir. Prestij mitleri genellikle ilâhî unsurlar veya kutsallık atfedilmiş belirli bir halk, kahraman veya şehirle ilgili mitlerdir. Eskatolojik mitler bilinen dünyanın sonunu getireceği öne sürülen bir mutlak sonu, ve/veya buna dair kavram ve olayları açıklayan, kısacası eskatolojik şeyleri konu alan, mitlerdir. Sosyal mitler ise o anki sosyal değer veya uygulamaları savunmak veya güçlendirmek amacı taşıyan mitlerdir. Bir mit birden çok kategoriye uyabilir.

 İlgili kavramlar 

Mitler fabl, efsane, halk hikayesi (folklorik hikâye, folktale), peri masalı, anekdot veya kurgu gibi kavramlarla aynı (yani eşit) olmasa da, bu kavramlarla çakışabilir: örneğin bir hikâye hem bir mit hem de bir efsane olabilir. Mitolojik temalar edebiyatta sıklıkla ve bilinçli bir şekilde işlenir e ortaya çıkan eser belirli mitolojik arkaplanlara gönderme yapsa da kendisi bir mitler bütünü içerisinde yer almayabilir(Cupid ve Psyche).

Kültürel ve veyahut dinî bir paradigma kayması sonucu mitler pragmatik bağlamda kendilerine yer edinebilirler: örneğin Hristiyanlığın yükselişiyle birlikte çeşitli pagan mitolojik nesnelerinin Hristiyanlaştırılması gibi. Böylece mitolojik nesneler rasyonalizasyona uğrayabilir, yeni kültür ve veyahut dinde kendilerine bir yer bulabilirler. Tersi yönde, kültürel ve veyahut dinî nesneler de mitolojik nesnelere dönüşebilir; zamanla tarihi veya edebî materyal mitolojik nitelikler kazanabilir. Mitolojinin bilinçli üretimine J. R. R. Tolkien tarafından mytopoeia ismi verilmiştir

Mitlerin oluşumu 

Mitlerin geniş açıklayıcı özellikleri oluşumlarını belirli bir oranda muğlaklaştırmaktadır. Mitlerin kültürel ihtiyaçları karşılamak amacıyla oluştuğuna (veya oluşturulduğuna) dair bir kanı ortaya atılmıştır.

Mitler kabile, şehir veya millet gibi kültürel kurumları evrensel hakikatlere bağlayarak yetkilendirebilir (bunlara yetki verebilir).

Tüm kültürler kendi dinleri, kahramanları, tarihleri ve benzeri unsurlarına ilişkin anlatıları barındıran kendi mitlerini zamanla geliştirmişlerdir. Bu mitlerin barındırdıkları sembolik anlamların gücü uzun süreler boyunca canlı kalabilmelerinin (bazen binlerce yıl boyunca) ana sebeplerindendir. Mâche, temel (ve öncül) ruhsal bir bağlamdaki görüntü olarak mit ile, bir tür mito-lojiyi, bu görüntüler (mitler) arasında belirli bir uyumu sağlamaya çalışan bir sözcükler sistemi şeklinde ayrıştırma yapmaya çalışır

Mitlerin bir toplamı, bütünü mitos olarak adlandırılır. Bunların (mitosların) bir toplamı, bütününe ise mitoi denir. Bunun önemli bir türü bir kültürün evrenin nasıl yaratıldığına ilişkin görüş ve inançlarını açıklayan ve tanımlayan yaratılış mitleridir.

Çağdaş mitoloji

 Star Wars veya Tarzan gibi film ve kitap serileri zaman zaman güçlü mitolojik yönler barındırırlar ki bu yönler bazen derin ve karışık felsefî sistemlere (doğru) gelişebilir. Bu nesneler mitoloji olmasalar da mitik temalar içerirler ki bunlar bazı kişilere göre benzer psikolojik ihtiyaçları karşılar. Bunun bir örneği J. R. R. Tolkien tarafından yazılan The Lord of the Rings isimli eserde görülebilir. Bazı sevenleri veya takipçileri kurgusal kompleks dünyaları, örneğin Star Trek serisindeki gibi, yanlış bir şekilde mitoloji olarak yorumlarlar; oysa bunlar nesnel ve bilimsel bağlamda mitoloji olarak tanımlanamaz. Kurgu, insanlar ona inanmadıkları ve ruhâni (veya psikolojik) yaşantıyla bir bağ kurulmadıkça, gerçek anlamda mitoloji seviyesine ulaşamaz

tr.wikipedia.org'dan alıntıdır.

Hayatımda mitolojinin gözle görülür bi etkisi vardır,harbi harbi seviorum

Nasıl yani? Merak ettim

çocukken herculesi izlerdim kendimden geçerdim   sonra yunan arkadaşlar edinmeye çalıştım,ardından greek müzik tutkusu başladı,hele bide Truvalı Heleni izleince beni çok etkilediini anladım,trukuaz ve beyazı çok sevmemde cabası .

çocukken herculesi izlerdim kendimden geçerdim    sonra yunan arkadaşlar edinmeye çalıştım,ardından greek müzik tutkusu başladı,hele bide Truvalı Heleni izleince beni çok etkilediini anladım,trukuaz ve beyazı çok sevmemde cabası  .

biri greek müziği demiş ben yunan-türk müziği derim rebetika yani  

çocukken herculesi izlerdim kendimden geçerdim     sonra yunan arkadaşlar edinmeye çalıştım,ardından greek müzik tutkusu başladı,hele bide Truvalı Heleni izleince beni çok etkilediini anladım,trukuaz ve beyazı çok sevmemde cabası   .

biri greek müziği demiş ben yunan-türk müziği derim rebetika yani   

rebetikayı da çok severim,hatun temel taş zaten

mitoloji deyince sadece zeyna geliyo aklıma. ne çok izlerdim. bi de arkadaşı vardı onun gabriella. saçlarımı onun ki gibi yapıp dolanırdım ortalıkta, ah eski günler=))

bende direk Zeyna'ya özenirdim ama hatunun orijinal hali öyle yapılı falan değil, ayrıca hiçde sevmezmiş dövüşlü filmleri falan   aaah ahhh beni yapsaydılar ya Zeyna  

god of war oynuyanlar mitolojiye direk dalış yapıyor oyun severlere fena halde tavsiye ederim.

ben pek beceremiyorum oyun oynamayı yaa  

zeyna da hoştu yaa çok karizmatik gelirdi güçlü kadın imajı çizerdi ya=) ama tip olarak gabriella ydım ben=))

mitoloji dersim seçmeli olduğundan sadece yarım dönem alabilmiştim ama öyle eğleniyoduk ki keşke devam etse diye düşünmüştüm
farklı bi dünya keşfetmek gibi..

zeyna da hoştu yaa çok karizmatik gelirdi güçlü kadın imajı çizerdi ya=) ama tip olarak gabriella ydım ben=))

bende Zeyna   ama türk usulu  

Her zaman ilgi duymuşumdur, aslında incelendiğinde dinlerin kaynağı kolaylıkla anlaşılıyor. :)Neyse sizinle Pandoranın Kutusunu paylaşayım...

Prometheus kurnazlık yaparak akıl çalmıştı... Ve yeryüzündeki erkekler topluluğu bu akılla olmadık şeyler yapmaya başlamışlardı... Zeus olanlara çok kızdı ve erkeklerden oluşan insan topluluğunu cezalandırmaya karar verdi... Başarılı bir usta olan oğlu Hephaistos'tan kadını yaratmasını istedi... Hephaistos babasının isteği üzerine çamuru su ile yoğurdu ve görenleri şaşırtacak güzellikte bir kadın vücudu yarattı.

Olympos'ta oturan tanrıçaların en güzeli olan ve kendi karısı olan Aphrodite'in vücudunu model olarak kullanmıştı... Heykel bitince onun kalbine ruh yerine bir kıvılcım koydu... O zaman heykelin gözleri açıldı... Kolları bacakları kıpırdamaya ve dudakları konuşmaya başladı... Onu süslemek için bütün tanrılar ve tanrıçalar yardım ettiler. Herkes kendisinden ona bir şey armağan etti ve ona Rumca "bütün armağan" anlamına gelen Pandora adını taktılar... Athena ona güzel bir kemer, süslü elbiseler verdi... Letafet perileri Kharites beyaz göğsüne parlak altın gerdanlık taktılar... Aphrodite başına güzellikler saçtı... Güzel saçlı Horalar ilkbahar çiçekleriyle onu süslediler... Hermes Pandora'nın kalbine, hıyanet ve aldatıcı sözler yerleştirdi... Zeus da ona esrarlı bir kutu armağan etti ve ona dediki "Sakın verdiğim kutuyu açma, içindeki iyi şeyler uzaklara kaçar ve onların yerine fenalıklar gelir, seni rahatsız ederler. Bu kutuyu iyi sakla bütün insanların saadeti ve felaketi bu kutunun açılıp açılmamasına bağlıdır." Böyle dedikten sonra baş tanrı ilk kadını yeryüzüne indirdi ve Prometheus'un kardeşi Epimetheus'a gelin olarak gönderdi... Prometheus kardeşine Zeus'dan hiç bir şekilde hediye kabul etmemesini tembih ettiği halde Pandora'nın güzelliğine hayran kalan Epimetheus öğüdü tutmadı ve onunla evlendi...

Pandora da tıpkı tüm kadınlar gibi doğuştan meraklı olduğundan dünyaya gelir gelmez kutunun içinde ne olabileceğini düşünmeye başladı ve Zeus'un uyarısını unutarak kutuyu açtı... Kutunun içindeki hastalık, keder, ıstırap, yalan, riya gibi insanları rahatsız edecek ve onları felakete sürükleyecek ne kadar kötülük varsa hepsi açılan kutudan kuşlar gibi uçuştular... Pandora hatasını anlayarak biraz sonra kutuyu kapadı ancak kutuya kapatılan kötülüklerin arasında, insanları yaşatacak, teselli edecek "ümit" te vardı... Fakat ümit dışarı çıkamamış kutuda kalmıştı.. Böylece Zeus ilk kadını beraberinde kötülüklerle dolu bir kutuyla yeryüzüne yollayarak insanlardan intikam almıştı...

iskandinav mitolojisini çok severim,odin balder loki vs..
karayip korsanları iskandinav mitolojisinden çok faydalanmış keza yüzüklerin efendiside öyle

Benim iligim yunan mitolojisi daha çok çekiyor hatta ilyada ve odysseia destanlarını okuduktan sonra çok daha fazla ilgimi çekmeye başladı ayrıca mısır mitolojisinede az çok merakım vardır

Türk efsaneleri ile ilgili bir kitap okuyorum baya eski bi kitap kitabın adını yazarını bile bilmiyorum yani yırtık pırtık( genelde böyle kitapları okumayı seviyorum  )... Güzel şeyler var vaktim olursa yazacağım... Mitoloji sadece Yunan,Mısır ve İskandinav mitolojisinden ibaret değil diye düşünüyorum. Kelt mitolojisi de güzeldir araştırın derim...

god of war oynuyanlar mitolojiye direk dalış yapıyor oyun severlere fena halde tavsiye ederim.

gerçekden yunan mitosuna ilginiz varsa oynayın yada cinematiclerini bulun seyredin.seri devam ediyor titanlarla olympos a tırmanıyoruz   god of war 3

Yunan mitolojisi diye bişey yok yalan hepsi olayın özü kafkasya dağlarında söylenen türküler sonra grekler çalmış adamların kültürünü
Nart Sosrikue = erdemli savaşçı = herkül
Satenay = güzel beyaz  kadın = afrodit
Tlepş = Demir ve silah tanrısı = Hephaistos
Nart Badinokue = toprak tanrısı = Pan
Ve diğerleri... Peterez, Nesren Jak'e, Uerzemec, Aşemez, Şauey, Dev Yinij, Dzudze, Hamic...

Yunan mitolojisi diye bişey yok yalan hepsi olayın özü kafkasya dağlarında söylenen türküler sonra grekler çalmış adamların kültürünü
Nart Sosrikue = erdemli savaşçı = herkül
Satenay = güzel beyaz  kadın = afrodit
Tlepş = Demir ve silah tanrısı = Hephaistos
Nart Badinokue = toprak tanrısı = Pan
Ve diğerleri... Peterez, Nesren Jak'e, Uerzemec, Aşemez, Şauey, Dev Yinij, Dzudze, Hamic...

Çok ilginç. Bu bilgiler hangi kaynağa dayanıyor acaba?